کاله - رضا قربانی
ghorbani1359@yahoo.com
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: رضا قربانی - ۱۳٩۱/٥/٢٢


"چکیده"

در مقاله پیش رو به بررسی نقاط قوت و ضعف صنعت تبدیل مواد و بسته بندی در ایران می پردازیم و در آن به دنبال راهکار های مناسب جهت افزایش میزان صادرات و یافتن راه حلی برای رقابت در بازارهای جهانی هستیم.




"مقدمه"
ضعف در بسته بندی مناسب و مرغوب بزرگترین مشکل صنایع غذایی کشور به حساب می آید .این عامل باعث کاهش کیفیت و سلامت مواد غذایی شده و در نتیجه این صنعت با مشکل بزرگتر و جدی تر از دست دادن بازار های هدف در صادرات و به مرور حذف شدن از بازار رقابت جهانی مواجه می شود.
این ضعف در صنایع غذایی باعث کاهش ارز آوری محصولات کشاورزی شده و به این نحو نقش اساسی صنایع غذایی را در اقتصاد کشور مشخص می کند.

"بحث"
ایران کشوری است با منابع و محصولات کشاورزی بسیار و با کیفیت بالا که به دلیل عدم وجود صنایع تبدیلی مناسب ،قادر به نشان دادن ظرفیت واقعی تولد و صادرات خود نمی باشد .
صنایع تبدیلی نقش به سزایی در کاهش ضایعات محصولات کشاورزی ایفا می کنند.
با استفاده از تکنولوژی های جدید در صنعت غذا نه تنها می توان بخش اعظم ضایعات را حذف کرد بلکه می توان آنها را به مواد مفید و قابل مصرف و حتی مواد مرغوب جهت صادرات تبدیل کرد.
ایجاد و احداث واحد های صنایع غذایی مزایای متعددی از جمله اشتغالزایی ،کاهش ضایعات محصولات کشاورزی ،دسترسی به این محصولات در غیر فصل تولید،ارزش افزوده در محصول و ارز آوری را به دنبال دارد.
همچنین گسترش این صنایع باعث تثبیت سطح درآمد و افزایش سود کشاورزان می شود و باعث می شود که در زمان افزایش تولید محصولات کشاورزی و کاهش
تقاضا برای تولیدات خام ،مانع از ضایع شدن آن و نوسانات منفی قیمت می شود.همچنین این صنایع در افزایش صادرات غیر نفتی از اهمیت ویژه ای بر خوردارند.
به رغم اینکه صنایع غذایی در مقایسه با سایر فعالیت ها ی صنعتی همچنان از توجیه اقتصادی لازم جهت توسعه سرمایه گذاری در این بخش برخوردار است اما رشد ارزش افزوده صنایع غذایی در کشور به نسبت سایر منابع دارای شتاب لازم نیست.
لازم به ذکر است که اگر چه ایجاد واحد های صنایع غذایی باعث اشتغالزایی می شود،ولی توسعه کمیّ بیش از حد این واحد ها به دلیل نبود مواد اولیه و نبود بازار مصرف ،سنتی بودن تولید و کاهش کیفیت محصول ،سبب تولید کمتر از ظرفیت موجود می شود.
در حال حاضر به دلیل کمبود واحد های تولیدی صنایع غذایی در ایران درصد بسیار زیادی از مواد غذایی (در حدود 30 درصد) به ضایعات بدل می شوند.
در بخش صادرات نیز به دلیل نبود تکنولوژی بسته بندی مناسب،مرغوب و شکیل محصولات کشاورزی به صورت خام ،فرآوری نشده و فله ای صادر و در کشور های دیگر بسته بندی می شوند که با رونق و توسعه این صنایع و مطابقت تولید با استاندارد ها ی جهانی می توان بازارهای صادراتی بهتر و ارزش افزوده بیشتری به دست آورد.
از طرفی عدم تنوع در تولید ،افزایش قیمت تمام شده صنایع غذایی به دلیل افزایش قیمت محصولات کشاورزی و فرسوده بودن دستگاه ها و ماشین آلات کارخانجات
صنایع غذایی ،پایین آمدن کیفیت به دلیل به روز نبودن تکنولوژی دستگاه ها و وجود فعالیت های زیر زمینی از عمده مشکلات صنایع غذایی کشور و عامل بازدارنده صادرات این مواد است.
مساله ی عدم تنوع در محصولات باعث شده است که نسبت به رقبای خارجی در بازارهای هدف عقب بمانیم چرا که هر چه تنوع تولید افزایش یابد جلب مشتری نیز در واحد های صنایع غذایی بیشتر می شود و طبیعتا فروش آنها نیز افزایش می یابد.
تنوع همچنین باعث افزایش روز کاری در سال و در نتیجه افزایش نیروی انسانی بیشتر و اشتغالزایی می شود.
از طرف دیگر غذای آماده در ایران جایگاه خود را نیافته و در نتیجه مصرف آن اندک است و از آن استقبال نمی شود.
نکته قابل توجه تحت تاثیر مسائل سیاسی بودن صنعت غذا در ایران است.به طوری که حتی کارخانجات صنعت غذا در برخی موارد اقدام به واردات تولیدات غذایی چینی و بسته بندی آنها و توزیع در ایران می کنند.
واردات بی رویه نیز مانع رشد صنعت می شود.به طور مثال واردات آبمیوه با برند ((رانی)) از کشور های عربی و باقی ماندن پرتقال های درجه یک دزفول و تبدیل شدن آنها به ضایعات.
حال به موضوع بسته بندی می پردازیم که نقش به سزایی در صادرات و ارز آوری دارد.
اولین اهمیت بسته بندی در این است که بسیاری از مشتریان با چشم خریداری می کنند بنابر این بسته بندی جذاب از اهمیت ویژه ای برخوردار است.
هدف اصلی از بسته بندی کردن مواد غذایی، این است که مدت زمان نگهداری آنها افزایش یابد و مواد غذایی به طور کامل از خطر عوامل فساد درونی و بیرونی
حفظ و حمل و نقل مواد غذایی بهتر و آسانتر انجام شود.از طرفی بسته بندی سبب شناساندن کالا به خریدار است و مانند پلی ارتباطی میان خریدار و کالاست که به کالا هویت می بخشد.
امروزه بسته بندی کالا های صادراتی غیر نفتی چنان جدی و مساله ساز است که دولت باید به عنوان گامی مثبت در راه صادرات ،تسهیلاتی جهت وارد کردن دستگاه های بسته بندی جدید و مواد لازم فراهم آورد و امکانات کافی را در اختیار شرکت های صادر کننده قرار دهد.
در حال حاضر در کشور اقداماتی برای استفاده از بسته های نانو در صنایع غذایی شده است تا کیفیت مواد غذایی بسیار خوب نگهداری شود.
محصولات باغی ایران رتبه های بالایی را در تولید و کیفیت در جهان را دارا می باشند اما به دلیل ضعف در بسته بندی جایگاه مناسبی در بازارهای تجاری جهان نداریم و دلیل این هم توجه کافی نداشتن به صنایع بسته بندی به نسبت صنایع تبدیلی است.
به عنوان مثال برای نقش بسته بندی در بازار پسندی مواد غذایی می توان به بازار کشور ارمنستان اشاره کرد.در این بازار بهترین مواد غذایی و شیرینی جات ایرانی با کیفیت بالا را دست فروشان به صورت باز و بدون بسته بندی خاصی به فروش می رسانند و بسیاری از مواقع به دلیل رقابت نا سالم این کالا ها با قیمت ارزانتر از داخل ایران به فروش می رسند.این در حالیست که اجناس نا مرغوب ترکیه با زیباترین و شکیل ترین شکل وارد بازار می شود و مردم راضی به خرید آنها هستند.




"نتیجه گیری"

در نهایت می توان نتیجه گرفت که صنعت غذا ،به خصوص بخش بسته بندی در ایران نواقص بسیاری را دارا می باشد و برای رفع این نواقص نیاز به حمایت های دولتی و ایجاد بازار رقابتی سالم می باشد.در ایران خلاء صنایع غذایی به وضوح حس شده و حتی تاثیرات این کمبود در درون جامعه نیز به چشم می خورد.
سرمایه گذاری های دولتی و همچنین تشویق سرمایه داران به سرما یه گذاری در این بخش می تواند شروع خوبی برای گام برداشتن به سمت حل مشکلات این بخش باشد.



"منابع"
Fao.org
Gostareshonline.ir
Worldfood.ir
Poolnews.ir

رضا قربانی
فرشی از گل به پاس قدوم شما دوست عزیز . رضا قربانی لیسانس صنایع غذایی و کارشناسی ارشد مهندسی صنایع هستم از سال 1381 در صنعت غذا( نوشیدنی و امولسیون سازی) و در حال حاضر در شرکت لبنی کاله امل مشغول به فعالیت می باشم. امیدوارم مطالب موجود که بخشی از سایت های مختلف غذایی و برخی نوشته اینجانب می باشد برای شما دوستان مفید واقع شود .سوالات یا هر گونه نظرات خود را می توانید به ادرس ایمیلم ارسال نمائید . از همراهی با شما بسیار سپاسگذارم.
کدهای اضافی کاربر :