کاله - رضا قربانی
ghorbani1359@yahoo.com
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: رضا قربانی - ۱۳٩٤/۱٢/٦

پری بیوتیکها

تعریف

پری بیوتیکها طبق تعریف رسمی در سال 1995 به کربوئیدارتهای ( بتا 1 و 3 گلوکان و مانان الیگوساکارید ها )   غیر قابل هضمی اطلاق می شود که به طور انتخابی سبب تحریک رشد و فعالیت تعدادی از باکتری های روده شده و بدین وسیله اثرات سودمندی روی میزبان اعمال می کنند. از پری بیوتیک های می توان به اینولین ، صمغ های فیبری ، رافتیلین ، پیرو دکسترین ، زایلان ، استاکیوز ، مالتودکسترین ، لاکتیلول ، اینولین ، گزیلواولیگوساکارید ، لاکتوسوکروز ، رافیتلوز ، لاکتولوز و فروکتو الیگوساکارید اشاره کرد.پری بیوتیک ها مواد غذایی هستند که نسبت به هضم در قسمت فوقانی دستگاه معدی روده ای مقاوم بوده و بصورت دست نخورده به ناحیه تحتانی روده می رسند ، در آنجا با اثر فیزیولوژیکی مستقیمی که دارند ، همچنین بوسیله تحریک اختصاصی رشد و فعالیت ترکیبات پروبیوتیک میکروفلور دستگاه معدی روده ای از جمله بیفیدوباکتریوم ، اکوسیستم دستگاه معدی روده ای را تحت تأثیر قرار می دهند. بنابراین دارای اثرات مفید بر روی سلامتی میزبان هستند. پری بیوتیک ها بطور تیپیک الیگوساکاریدهایی هستند که از ترکیبی از الیگومرهای هگزوز با ظرفیت پلیمریزه شدن متغیر تشکیل شده اند. الیگوساکاریدها ممکن است بطور طبیعی در غذاهای خاصی مانند : میوه ها و سبزیجات وجود داشته باشند ، یا اینکه با بیوسنتز قندهای طبیعی پلی ساکاریدها تولید شده و بدلیل خواص تغذیه ای شان به فرآورده های غذایی اضافه شوند. الیگوساکاریدهایی که در غذا وجود دارند از نظر ساختار شیمیایی متفاوت می باشند ، بویژه از نظر درجه پلیمریزاسیون ( از 2 تا 20 ) و یا نوع هگزوز ( مثل : گلیکوزیل ، فروکتوزیل ، گالاکتوزیل و زایلوزیل ). به ترکیب پروبیوتیک و پری بیوتیک ، سین بیوتیک می گویند.

نحوه عمل پری بیوتیک ها

پری بیوتیک ها ظرفیت بالایی در تعدیل کلنی های میکروبی روده و نیز کاهش کلنی سازی باکتری های بیماری زای روده دارند .پری بیوتیک ها با اتصال به گیرنده های باکتری ها اجازه ایجاد کلنی را به باکتری های بیماری زا نداده و آنها را ازحفره روده خارج می کنند .پری بیوتیک ها ، سوبسترایی برای استفاده انتخابی باکتری های همزیست روده محسوب می گردد و این امر موجب کاهش باکتری های نا مطلوبی مثل کلستریدیاها ی مولد سم ، باکتر های پروتئولیتیک و ای کولای میگردد .

برخی اثرات پری بیوتیک ها بر سلامت 

1. تاثیر بر روی یبوست:

فیبر ها با تخمیر ناقص در بدن سبب محصور شدن آب درون دستگاه معده ای و روده ای شده و از طرف دیگر  تخمیر غذا های فیبردار در بدن سبب افزایش حجم میکروبی  و افزایش مدفوع می شود .در یک مطالعه که بر روی بیماران سالخورده دارای یبوست صورت گرفت ، ثابت شد که اینولین قادر به کاهش یبوست و افزایش حجم مدفوع  می باشد.

2. تاثیر بر کاهش چربی خون:

  اینولین به عنوان یک پری بیوتیک قادر است سبب کاهش چربی خون در حیوانات شود. اما برای اثبات این موضوع در انسان اختلاف نظر مشاهده می شود. مطالعات نشان می دهند که اینولین بر روی جایگاه اصلی فعالیت تری آسیل گلیسرید اثر گذاشته و سبب کاهش سنتز اسید چرب می شود. که این جایگاه در انسان غیر فعال است.

 

تاثیر بر روی بیماریهای التهابی

 پری بیوتیک ها می توانند با تغییر فلور باکتریایی دستگاه گوارش سبب افزایش ایمنی و کاهش بیماری های التهاب روده ای شوند. مصرف 5گرم اینولین در روز سبب حفظ سلامتی معده و روده مخصوصا در بچه ها می شود.

تاثیر بر عناصر جاذب مفید

مطالعاتی در این زمینه بروی انسان و حیوانات انجام گرفته که نشان دهنده نقش مثبت پری بیوتیک ها در جذب آهن ، منیزیم ،کلسیم و روی است. بررسی ها روی انسان نشان می دهند که اولیگوساکارید های غیر قابل هضم تاثیر مثبتی روی جذب کلسیم در هنگام  افزایش کلسیم و در موقع نیازمندیها بخصوص دوران قاعدگی و بلوغ دارند. افزایش غلظت یون هایی مثل کلسیم و منیزیم در روده سبب کنترل و مهار تغییر و تبدیلات سلولی می شود.

تاثیر در کاهش سرطان

 در اثر تخمیر اولیگوساکارید های پروبیوتیک توسط باکتری های تخمیر کننده در روده بزرگ بوتیرات حاصل می شود .که سبب کنترل و مهار  تغییر و تبدیلات سلولی می شود. همچنین پروبیوتیک ها با افزایش رشد لاکتوباسیلوس ها و بیفیدو باکتریوم ها سبب می شوند که این باکتری ها به برخی از مواد سرطان زا چسبیده و آنها را غیر فعال کنند.

الیگوساکاریدهایی که بعنوان پروبیوتیک طبقه بندی می شوند عبارتند از :

فروکتو- الیگوساکاریدها (FOS  )

ترانس- گالاکتو-الیگوساکاریدها

گلوکو- الیگوساکاریدها

اینولین

لاکتولوز

لاکتوسوکوروز

( ایزو ) مالتو- الیگوساکاریدها

لاکتیتول

پیرودکسترین ها

الیگوساکاریدهای سویا

زایلو- الیگوساکارید ها

اثر اینها در بهبود میکروفلور روده ای بسیار متغیر بوده و بستگی به عوامل مختلفی مانند : درجه پلیمریزاسیون و نوع پلی ساکارید دارد.

پلی ساکاریدها هنوز بعنوان پری بیوتیک مورد توجه قرار نگرفته اند ، با این وجود ترکیبی از میکروفلور روده ای توانایی هیدرولیز پلی ساکاریدها به الیگوساکاریدهایی با وزن مولکولی پایین را دارند ، که در مرحله بعد نیز توسط محدوده وسیعی از باکتریهای روده ای مورد تجزیه و تخمیر بیشتر قرار می گیرند. در بین پری بیوتیک ها ، اینولین دارای بیشترین وزن مولکولی بوده و از تعداد زیادی از واحدهای کربوهیدراتی تشکیل شده است. اینولین های گیاهی عموما" شامل 2 تا 140 واحد فروکتوز با درجه پلیمریزاسیون متفاوت هستند. اینولین توسط باکتریهای روده ای بطور ضعیف هیدرولیز می شود. بنابراین یک فرض قابل قبول وجود دارد که یک ارتباط غیرمستقیم بین طول الیگوساکاریدها و میزان فرایند تخمیر وجود دارد. بنابراین FOS که دارای کمترین وزن مولکولی است بطور اصلی در روده فوقانی ساکارولیتیک  تخمیر می شود ، درحالیکه اینولین های طویل زنجیره ممکن است اثر پری بیوتیکی را در ناحیه کولونی تحتانی نشان دهند.

میوه ها و سبزیجات حاوی الیگوساکاریدهای پری بیوتیک

بسیاری از میوه ها و سبزیجات حاوی الیگوساکاریدهای پری بیوتیک مانند : FOS هستند. ازجمله می توان پیاز ، سیر ، موز ، مارچوبه ، تره ، سیب زمینی ترشی و کاسنی را نام برد. اگرچه سطح ترکیبات پری بیوتیکی آنها بنظر می رسد که کمتر از حدی باشد که بتوانند اثر مثبت معنی داری داشته باشند.

لازم به ذکر است که تمامی کربوهیدراتهای رژیم بعنوان پری بیوتیک طبقه بندی نمی شوند. در حقیقت در کنار حساس بودن اینها به تجزیه توسط باکتریهای روده ای ، یک کربوهیدرات پری بیوتیک بایستی بسیاری از ضرورت ها را داشته باشد از جمله مقاومت در برابر اسید معده ، مقاومت در برابر هیدرولیز توسط آنزیم های پستانداران و مقاومت در برابر جذب معدی روده ای

گزارش گردیده که جمعیت باکتریایی ساکن دستگاه روده ای انسان ، بیشترین اثر را بر روی عملکرد گوارشی و سلامتی انسان دارد.

تأمین پری بیوتیک های مختلف ایجاد تغییر معنی داری در میکروفلور روده کرده و موجب افزایش تعداد بیفیدوباکتریوم ها و لاکتیک اسید باکتریها می شود. از اینرو بطور مستقیم سلامتی انسان را تحت تأثیر قرار می دهند. بنابراین تحت تأثیر قرار دادن ترکیب میکروفلور روده ای با مصرف میکروب های انتخابی بویژه لاکتیک اسید باکتریها و یا بیفیدوباکتریوم ها ، و یا بوسیله خوردن ترکیبات غذایی غیر قابل هضم که می توانند بعنوان پری بیوتیک عمل کنند ، ممکن می باشد.گزارشات فراوانی در مورد اثرات بهبود سلامتی الیگوساکاریدهای غیرقابل هضم وجود داردکه شامل برطرف کردن یبوست ، بهبود جذب مواد معدنی ، تنظیم متابولیسم لیپید ، کاهش خطر سرطان کولون ، درمان آنسفالوپاتی کبدی ، تأثیر بر روی گلیسینمی / انسولینمی و تحریک سیستم ایمنی می باشد.

 

رضا قربانی
فرشی از گل به پاس قدوم شما دوست عزیز . رضا قربانی لیسانس صنایع غذایی و کارشناسی ارشد مهندسی صنایع هستم از سال 1381 در صنعت غذا( نوشیدنی و امولسیون سازی) و در حال حاضر در شرکت لبنی کاله امل مشغول به فعالیت می باشم. امیدوارم مطالب موجود که بخشی از سایت های مختلف غذایی و برخی نوشته اینجانب می باشد برای شما دوستان مفید واقع شود .سوالات یا هر گونه نظرات خود را می توانید به ادرس ایمیلم ارسال نمائید . از همراهی با شما بسیار سپاسگذارم.
کدهای اضافی کاربر :