کاله - رضا قربانی
ghorbani1359@yahoo.com
کلمات کلیدی مطالب

 



محوطه کارخانه :
- باید دارای دیوارکشی با ارتفاع مناسب باشد، به گونه ای که مانع از ورود حیوانات موذی به محوطه کارخانه شده و حتی المقدور مانع از اثرات سوء شرایط جوی نامساعد گردد.
- کلیه خیابان ها و پیاده روها و محل های عبور و مرور داخل محوطه کارخانه باید با آسفالت یا پوشش مناسب دیگری پوشیده شده و شیب کلیه قسمت ها بنحوی باشد که هیچ گونه تجمع آبی ایجاد نگردد.
- جاده منتهی به کارخانه باید به گونه ای سنگفرش گردد تا از ورود گل و خاک و آلودگی به داخل کارخانه جلوگیری نماید .
- محوطه اطراف کارخانه باید عاری از مواد زائد ، زباله، علفهای هرز و مواد غیر مفید دیگر باشد که مانع از انباشتگی حشرات و سایر حیوانات موذی شود.
- محل پارک اتومبیل ها باید ترجیحاً در خارج از کارخانه بوده و در صورت وجود پارکینگ در محوطه کارخانه باید در محل مناسبی باشد.
- فضای سبز نزدیک به بخش های رفاهی ) رستوران ، کتابخانه و نمازخانه ( و اداری باشد.
- در تعیین محل تجهیزات فاضلاب ، شیب طبیعی زمین در نظر گرفته شده باشد.
- دور تا دور سالن تولید باید به اندازه ای آسفالت شده باشد که امکان عبور و مرور وسایل سنگین وجود داشته باشد.
- فضای سبز در مجاورت سالن تولید نباشد.

-3-5 شرایط فنی و بهداشتی ساختمان وسالن تولید :
- ساختمانهای واحد تولیدی باید بر اساس مقررات و ضوابط مندرج در استانداردهای ملی ایران به شماره های 519 و 2800 طراحی و بنا گردیده و موارد ذیل رعایت شود.

-1-3-5 شرایط ساختمان
ساختمان کارخانه باید به گونه ای بنا شده باشد که در آن :
-1 بخشهای تمیز و کثیف و آلوده از هم جدا باشد.
2- ازآلودگی محصول جلوگیری شود.
-3 فرآوری محصول در بخش های مجزا انجام شود.
-4 در مقابل ورود و لانه گزینی حشرات و پرندگان به طور مؤثری حفاظت شود.
-5 در برابر برف وباران شدید ( خصوصاً در نواحی سردسیر) استحکام کافی داشته و ناودان ها و راه آب های کافی به خصوص در مناطقی که بارندگی زیاد است وجود داشته باشد.
-6 ساختمان جهت راحتی و استفاده از سیستمهای حمل ونقل ، ماشین ها و تجهیزات ارتفاع کافی داشته باشد.
-8*در برابر زلزله و تکان های شدید مقاوم بوده وحتی الامکان از تیرک ها یا ستون های کمتری در داخل سالن تولید استفاده شود تا امکان ایجاد خطوط جدید تولید و توسعه کارخانه امکان پذیر باشد.
-9*در حد امکان کارخانه مستقیما ً در جهت شرق به غرب یا برعکس ساخته شود تا روشنایی مناسب و مطلوبی برای کارخانه فراهم شود.

-2-3-5 محل ورود و خروج کارگران :
محل ورود و خروج کارگران باید دارای پرده هوا یا پرده مکانیکی بوده و برای جلوگیری از ورود حشرات و جوندگان در مواقع عادی بسته بوده و رفت و آمد کارگران از درهای مجهز به توری های سیمی که به طور خودکار بسته می شوند صورت گیرد . و چنانچه از درهای بزرگ استفاده می شود باید درب کوچکی در میان آن تعبیه شود . در صورت امکان این محل مجهز به حوضچه ضدعفونی کفش کارگران باشد.

-3 ویژگیهای سالن تولید :

-1-3 دربها :
- به طور کلی کلیه درب ها باید قابل شستشو و ضدعفونی بوده و جنس آنها از مواد زنگ نزن و نفوذ ناپذیر به آب باشند.
- در سالن ها و انبارها باید دارای سطوح صاف و رنگ روشن باشد.
- به طور خودکار بسته شده و کاملاً ً سیلد شده( Sealed ) باشند و برای جلوگیری از ورود حشرات و جوندگان به خوبی بسته شوند ( ناحیه زیرین درب ها هم سطح با کف باشد ).همچنین دارای توری بوده و در صورت شیشه ای بودن هیچ گونه شکستگی و ترک خوردگی نداشته باشند.

-2 -3پنجره ها :
- کلیه پنجره ها باید دارای اندازه مناسبی بوده و به گونه ای طراحی شود که از ورود و تجمع گرد و غبار و آلودگی به داخل سالن تولید ممانعت نماید .
- از شیشه های ایمن ساخته شود و یا توسط چسب ایمن سازی شود به گونه ای که هنگام شکستن داخل ماده غذایی نریزد.
- فاصله پنجره ها از کف حداقل یک متر باشد و لبه پنجره ها به طرف داخل باید شیب 45 درجه داشته باشد تا از تجمع آب در زیر پایه یا قاب فلزی پنجره و زنگ زدگی آن و همچنین تجمع مواد مختلف و آلودگی ها ممانعت شود و نظافت آن آسان و ساده باشد .
بهتر است که برای استفاده از نور طبیعی درسالن های تولید و انبارها ، پنجره ها به صورت زیر سقفی ایجاد شوند و در صورت استفاده از پنجره های دیواری ( باز شو)، این پنجره ها باید هم سطح با دیوار (بدون رف ) بوده و مجهز به توری ضد زنگ و قابل شستشو و نفوذ ناپذیر باشد.
البته کارخانه نبایستی به نور روز محتاج باشد .

-3-3 کف کارخانه :
-1 کف کارخانه باید کاملاً مقاوم و نفوذ ناپذیر، ضد اسید ، صاف و بدون خلل و فرج ، ترک و شیار باشد.
-2 قابل شستشو دارای شیب کافی به سمت مسیر فاضلاب باشد تا از تجمع آب در سطح کف کارخانه جلوکیری شود.
-3 رنگ آن بهتر است از نوع روشن انتخاب شود.
-4 در محل هایی که نگهداری و آماده سازی مواد خام ،به خصوص مواد اسیدی انجام می شود در ساختار کف از بتون های فشرده و متراکم سیمانی(Densmix) که با چندین لایه سیلیکات پر کننده پوشش داده شده استفاده می گردد به طوری که موجب سفت و سخت شدن سطح( Case Hardening) تا عمقcm6/0 شده وکف را نسبت به اسید مقاوم و غیرقابل نفوذ می کند.
-5 * پی ریزی کف سالن و انبارها باید بگونه ای باشد که تحمل فشار ناشی از سنگینی ماشین آلات و بار وارده بر آنرا داشته باشد.
-6* استفاده از بلوک های سیمانی یک دست و یکنواخت که با کاشی Sacrifical پوشش داده می شوند در ایجاد سطحی صاف و یک دست کمک می کند.

-4 زهکشی کف کارخانه و کانال های فاضلاب:
- باید از نظر کشش پساب وضعیت مناسبی داشته و در برابر جوندگان به خوبی محافظت شود .
دارای شیب مناسبی در حد8/1 تا 16/1 اینچ در فوت (5-10 درجه) بر خلاف جریان کار (از محل تمیز به محل آلوده ) باشد. همچنین حتی المقدور از ساختن آبروهای عمیق باید اجتناب کرد زیرا تمیز کردن آنها مشکل می باشد .
- آبروها باید دارای دیواره های کناری صاف و عمودی بوده و محل اتصال دیواره به کف مدور و نیم دایره باشد تا مقادیر کم آب نیز به راحتی جریان یافته و تمیز کردن آن نیز آسان تر باشد .
- قسمت های سرپوشیده آبروها باید دارای عمقی حدودCm 15-20و عرض 30 Cm باشند تا آب و مواد زائد به راحتی عبور کرده و تمیز کردن آن نیز آسان باشد.
- پوشش فلزی روی آبروها باید حداکثر 91Cm طول داشته باشند تا حمل و نقل آن آسان باشد.
- همچنین پوشش کانال باید مشبک و از نوع ضد زنگ بوده و در محل هایی که امکان جمع شدن پس آب و کثافات وجود دارد از کف شوی مناسب ( شتر گلودار ) استفاده شود.

-5 دیوارها :
-1 ارتفاع دیوارها باید متناسب با حجم سالن ها ، دستگاه ها و تجهیزات قابل نصب در آنها بوده و دارای استحکام کافی باشند.
-2 باید صاف ، بدون ترک ، دارای رنگ روشن قابل شستشو ، ضدعفونی و مقاوم به خورندگی باشد .( به خصوص در سالن عمل آوری و تولید)
-3 دیوارها باید طوری ساخته شود که علاوه بر استحکام ، از نفوذ حرارت ، صدا و .... جلوگیری کند.
-4 محل های اتصال به دیوار همجوار ، سقف یا کف کارخانه بدون زاویه و مدور باشند .
-5 غیر قابل نفوذ به رطوبت باشد.
-6 کلید و پریزهای تعبیه شده روی دیوار باید ضد آب و قابل تمیز کردن باشند.
-7 از ساختن دیوارهای دوجداره جهت ممانعت از لانه گزینی جوندگان باید اجتناب کرد.
-8 تمامی دیوارهای بتونی داخلی باید با سیمان ضد آب پوشش داده شده باشند تا تمامی درزها و شکافها پر شده و از تجمع گرد و غبار و اسپور کپک ها جلوگیری شود.

6- سقف ها :
- باید دارای ظاهری مناسب و ارتفاع کافی و قابل تمیز کردن باشد.
- در برابر نفوذ یا لانه گزینی حشرات مقاوم بوده و مانع تجمع گرد و خاک و بخارات آب شده و امکان رشد قارچ ها در سطوح آن به حداقل برسد.
- در کارخانجاتی که از تانک های رو باز برای فرمولاسیون و تهیه محصول استفاد ه می شود باید کلیه تیرها ، لوله ها یا سایر اجزای ساختمان زیر سقف کاذب جا سازی شوند و یا آنکه در قسمت بالای خط تولید از سقف کاذب یا پوشش( Cover ) قابل شستشو و تمیز کردن استفاده شود.
- پوشش سقف باید به نحوی در نظر گرفته شود که در مقابل عوامل جوی پاید ار بوده و تأثیری در محیط داخل نداشته باشد.
- عایق بندی سقف سالن وانبارها باید طوری باشد که از نفوذ رطوبت و حرارت به داخل جلوگیری نماید.

-7 پله ها:
قفسه های بالا برنده و سازه های کمکی همچون ، سطوح شیبدار ، پله ها، سکوها، نردبان ها و شیب های تند بایستی به گونه ای نصب شده باشند که موجب آلودگی مواد غذایی نشوند، همچنین در شیب های تند، دریچه هایی جهت نظافت و بازرسی قرار داده شود و کف پله ها عاجدار و دارای حفاظ مناسب باشد.

-4-3-5 فضاهای مورد نیاز در سالن تولید :
زیربنای سطح اشغال شده توسط ماشین آلات می بایست برحسب نوع ماشین آلات و ابعاد آن 25% فضای اصلی سالن تولید ، با احتساب حداقل 1 متر فضای خالی از هر طرف دستگاه باشد.
اگر فضاهای کافی جهت مواردی که در ذیل عنوان می شود در نظر گرفته شده باشد سالن تولید تکمیل و مطلوب است که زیر بنای هر بخش بستگی به ظرفیت تولید کارخانه دارد.

الف ) فضا جهت ماشین آلات* :
علاوه بر ابعاد دستگاه باید فضا جهت موارد زیر در نظر گرفته شود:

-1 پلکان و سکو جهت ماشین هایی که دارای ارتفاع زیادی می باشند .
-2 فضای مورد نیاز جهت تعمیر دستگاه خصوصا ً وقتی وسایل حجیم جابجایی مورد استفاده باشند. عموماً حداقل فاصله تجهیزات از دیوار باید یک متر باشد.
-3 حریم دستگاه جهت رفت و آمد اپراتور ، این فاصله نیز یک متر و در طرف ضلع یا اضلاعی از دستگاه که نیاز به سرکشی دارد.
-4 راههای فرار به هنگام خطر

ب ) فضا جهت مواد مورد فرآوری و بسته بندی* :
در فرآیندهایی که پیوسته نبوده و به صورت بچ می باشد باید این فضا لحاظ شود.

ج ) فضا جهت تانک ها و مخازن* :
تانک ها چون نیاز به تعمیر ندارند معمولا ً در کنار دیوارهای سالن تولید قرار می گیرند ولی دستگاه های کارخانه به علت راهبری و تعمیرات در وسط گذاشته می شوند.

د ) فضا جهت تجهیزات ثابت حمل ونقل* :
تجهیزاتی نظیر بالابرها ، نقاله ها ، ناودانی ها و ... است . در انتخاب این گونه وسایل سعی بر این است که از تجهیزات سبک و قابل جابجایی استفاده شود تا از این فضا جهت تعمیر دستگاه استفاده نمود.

ح) فضا جهت تردد وسایل حمل و نقل* :
مسیر حرکت وسایل نقلیه یا دستی باید توسط خط کشی کاملاً مشخص باشد . حداقل عرض راهرو جهت وسایل دستی یا موتوری 2 متر است . چنانچه فضا جهت دور زدن نیز مورد نیاز باشد عرض راهرو جهت لیفتراک 4 متر و جهت ریچ تراک 8/2 متر است.

و) فضا جهت تردد پرسنل* :
چنانچه ترافیک سالن کم باشد می توان از راهرو وسایل حمل ونقل جهت پرسنل نیز استفاده نمود . در غیراین صورت باید راهرو جداگانه ای با عرض مناسب استفاده شود . عرض راهرو جهت عبور همزمان یک نفر ، 70سانتی متر ، دو نفر 127 سانتی متر ، سه نفر 187 سانتی متر و چهار نفر 248 سانتی متر باشد. در ساختمان های صنعتی عرض راهرو عبور پرسنل را بر اساس تعداد کل پرسنل کارگاه نیز می توان در نظر گرفت . به طوریکه در صورت داشتن 100 نفر پرسنل عرض معمولی راهرو 120 سانتی متر ، 300 نفر ، 180 سانتی متر و 500 نفر ، 240 سانتی متر در نظر گرفته میشود.

ض ) فضای تنفس* :
به ازاء هر یک نفر از کارکنان کارخانه 12 متر مکعب فضا جهت تنفس مد نظر گرفته می شود .
حداکثر ارتفاع مجاز جهت به دست آوردن سطح مورد نیاز جهت تامین این فضا 3 متر است . یعنی اگر ارتفاع سقف 6 متر باشد فقط می توان 3 متر اول آن را در نظر گرفت و دراین صورت به ازاء هر یک از پرسنل 4 متر مربع سطح منظور می شود.

ه ) فضا جهت توسعه آینده * :
باید طبق طرح های پذیرفته شده باشد.

-4-5 بخشهای سرویس دهنده و تأسیسات کارخانه:
-1-4-5 آب :
انواع آب مورد استفاده در کارخانجات به شرح ذیل می باشد:
الف ) آب مصرفی عمومی کارخانه و تأسیسات : باید از نظر سختی مورد تأیید بوده و با توجه به
نوع کاربرد ویژگی خاص آن را داشته باشد .
ب) آب مصرفی در باغبانی و آبیاری محوطه اطراف کارخانه.
ج) آب مصرفی جهت آشامیدن و قابل استفاده در سیستم تولید و شستشو : این نوع از آب مصرفی بایدکاملاً جدا از سایر آب های مصرفی در کارخانه بوده و سیستم های لوله کشی آن با رنگ متفاوت ، جدا و مشخص شده باشد و در طول سال کاری آب توسط کارخانه به طور مستمر مورد آزمایش قرار گیرد و حداقل 2 بار توسط آزمایشگاه مرجع استان مربوطه آزمایش شده و به تأیید رسیده باشد و تمامی مستندات آن نگهداری شود . ویژگی های آن باید مطابق با استاندارد 1053 و ویژگیهای میکروبی آن مطابق با استاندارد 1011 باشد.
-2-4-5 سیستم روشنایی و لامپ ها :
لامپها باید به طور مناسبی در برابر شکستگی حفاظت شده باشند و دارای حفاظ و قاب مناسب باشد . همچنین پوشش لامپ ها باید قابل شستشو و تمیز کردن باشد .مقدار روشنایی مورد نیاز بخش های مختلف عبارتند از:
- در تمام مکان های بازرسی و کنترل 50 فوت شمع،
- سالن شیر پاستوریزه 50 فوت شمع
- دستگاه های بسته بندی 50 فوت شمع
- در بخشهای اداری و رفاهی 50-30 فوت شمع
- انبار مواد اولیه و محصول 20-10 فوت شمع
- محوطه 10-5 فوت شمع
تذکر :
- تمام راهروها و نقاط خروجی ساختمان باید به جریان روشنایی اضطراری مجهز باشد تا در طول شب و در مواقع قطع برق شبکه بتوان از آن استفاده نمود.
جریان روشنایی اضطراری بایستی در مکان های لازم مستقر شده و دارای منبع تولید نیروی مستقل و سیم کشی مجزا از شبکه عمومی باشد.
- در هنگام قطع برق شبکه سراسری ،لازم است نور اضطراری از طریق ژنراتور مولد برق تأمین گردد.


موضوعات مرتبط:

برچسب‌ها: خط تولید در کارخانجات لبنی


تاريخ : ۱۳٩۱/٥/۱٧ | ۱٢:٥٤ ‎ب.ظ | نویسنده : محمد اصغرتبار کاشی | نظرات ()
رضا قربانی
فرشی از گل به پاس قدوم شما دوست عزیز . رضا قربانی لیسانس صنایع غذایی و کارشناسی ارشد مهندسی صنایع هستم از سال 1381 در صنعت غذا( نوشیدنی و امولسیون سازی) و در حال حاضر در شرکت لبنی کاله امل مشغول به فعالیت می باشم. امیدوارم مطالب موجود که بخشی از سایت های مختلف غذایی و برخی نوشته اینجانب می باشد برای شما دوستان مفید واقع شود .سوالات یا هر گونه نظرات خود را می توانید به ادرس ایمیلم ارسال نمائید . از همراهی با شما بسیار سپاسگذارم.
کدهای اضافی کاربر :